Ετικέτες

του George Monbiot, αρθρογράφου της Guardian

Η οδήγηση καταστρέφει τις ζωές μας, και ενισχύει την περιβαλλοντική καταστροφή. Μόνο η άμεση δράση μπορεί να άρει την εξάρτησή μας από αυτό.

Είναι το τελευταίο οχυρό. Έξω από τις πόρτες του νοσοκομείου είναι παρκαρισμένο με τη μηχανή σε λειτουργία ένα mini-bus. Ο οδηγός παίζει με το κινητό. Τα καυσαέρια γεμίζουν την είσοδο του νοσοκομείου. Πετάγομαι και ζητώ από τον οδηγό να σβήσει τη μηχανή. Ανταποκρίνεται ενοχλημένος. Στη συνέχεια παρατηρώ ότι φορά στολή υγειονομικού. Διασχίζω την είσοδο του νοσοκομείου, μέχρι τον διάδρομο και το τμήμα καρκίνου (όχι για κάποιον καρκίνο αυτή τη φορά, αλλά για ένα χειρουργείο αποκατάστασης). Στέκομαι λίγο παρατηρώντας τη τεράστια αίθουσα αναμονής και αναρωτιέμαι πόσοι από τους ασθενείς που έχουν περάσει από εδώ, νόσησαν  εξαιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Σκέφτομαι τους ανθρώπους άλλων τμημάτων:  παιδιά με κρίσεις άσθματος, ασθενείς με τραύματα από τροχαία ή άλλους με μόνιμες αναπηρίες καθηλωμένοι σε αναπηρικά αμαξίδια. Και σοκάρομαι συνειδητοποιώντας με πόσους τρόπους τα αυτοκίνητα έχουν καταστρέψει τις ζωές μας.

Ας εγκαταλείψουμε αυτό το καταστροφικό «πείραμα», ας αναγνωρίσουμε πως αυτή η τεχνολογία του 19ου αιώνα, σήμερα πλέον μας κάνει περισσότερο κακό από ό,τι καλό και ας σχεδιάσουμε την έξοδό μας από αυτό το μοντέλο ζωής. Ας βάλουμε έναν στόχο: να περικόψουμε τη χρήση του αυτοκινήτου κατά 90% την επόμενη δεκαετία.

Ναι, το αυτοκίνητο μας είναι ακόμη χρήσιμο – για ορισμένους είναι εξαιρετικά σημαντικό. Παρά την πιστότητα του στην εξυπηρέτηση των αναγκών μας, ουσιαστικά μας διαφεντεύει και καταστρέφει ό,τι αγγίζει. Σήμερα εμφανίζεται μία ακολουθία από επείγουσες καταστάσεις που απαιτούν άμεσες απαντήσεις.

Μία τέτοια επείγουσα κατάσταση είναι πολύ οικεία σε κάθε νοσοκομείο. Η ρύπανση σήμερα σκοτώνει 3 φορές περισσότερο παγκοσμίως από ό,τι το AIDS, η φυματίωση και η ελονοσία. Θυμάστε τους θορυβώδεις ισχυρισμούς από τον κυρίαρχο τύπο: ότι τα χρήματα του δημοσίου θα ήταν καλύτερο να αξιοποιηθούν στην πρόληψη των μεταδιδόμενων ασθενειών, παρά στην πρόληψη της περιβαλλοντικής καταστροφής;

Αποδεικνύεται ότι τα οφέλη στην υγεία θα ήταν εξαιρετικά σημαντικά από την σταδιακή κατάργηση της χρήσης ορυκτών καυσίμων. (Φυσικά, τίποτα δεν μας εμπόδιζε να επενδύουμε στην πρόληψη και των δύο – ήταν ένα ψευδές δίλημμα). Η χρήση των ορυκτών καυσίμων, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, «είναι η σημαντικότερη απειλή παγκοσμίως για την υγεία των παιδιών».

Τοξικά αέρια απειλούν τα παιδιά μας.

Πρέπει να ασχοληθούμε με το lobby της ρύπανσης.

Σε άλλους τομείς οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έχουν πέσει δραστικά. Οι εκπομπές, ωστόσο, από τις μεταφορές στο Ηνωμένο Βασίλειο μειώθηκαν μόνο κατά 2% μετά το 1990. Ο στόχος που έχει θέσει η κυβέρνηση είναι η μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 80% έως το 2050, και παρότι η επιστήμη σήμερα μας λέει πως αυτό είναι απελπιστικά ανεπαρκές. Οι μεταφορές, κυρίως εξαιτίας της εμμονής μας στο ιδιωτικό αυτοκίνητο, είναι σήμερα ο κύριος παράγοντας που μας οδηγεί στην κλιματική αλλαγή.

Ο αριθμός των ανθρώπων που σκοτώνονταν στον δρόμο μειώνονταν σταθερά στο Ηνωμένο Βασίλειο έως το 2010, οπότε και η πτωτική αυτή πορεία σταμάτησε. Γιατί;

Διότι, παρόλο που, λιγότεροι οδηγοί κι επιβάτες πεθαίνουν, ο αριθμός των πεζών που σκοτώθηκαν αυξήθηκε κατά 11%. Στις ΗΠΑ είναι ακόμη χειρότερα: υπάρχει 50% αύξηση του ετήσιου ρυθμού θανάτων των πεζών μετά το 2009. Οι αιτίες φαίνεται να είναι δύο: Η απόσπαση των οδηγών στα κινητά τους τηλέφωνα και η αλλαγή που συντελέστηκε από την χρήση συμβατικών αυτοκινήτων στα πολυμορφικά. Καθώς τα πολυμορφικά αυτοκίνητα είναι ψηλότερα και βαρύτερα, είναι ευκολότερο να σκοτώσουν τους ανθρώπους κατά τη σύγκρουση. Η οδήγηση πολυμορφικών αυτοκινήτων στο αστικό περιβάλλον είναι βασικά μία αντικοινωνική ενέργεια.

Επίσης, υπάρχουν και συνέπειες πιο κρυφές και πιο διαβρωτικές. Το μποτιλιάρισμα στους δρόμους εξαφανίζει την κοινότητα, μιας και ο θόρυβος, ο κίνδυνος και η μόλυνση σε τέτοιους δρόμους οδηγούν τους ανθρώπους να κλείνονται μέσα στα σπίτια τους. Οι χώροι που θα μπορούσαν τα παιδιά να παίζουν και οι ενήλικες να κάθονται και να κουβεντιάζουν δεσμεύονται για parking. Ο θόρυβος της μηχανής, η σπουδαιότερη – μα τρομακτικά άγνωστη – αιτία για το στρες και την αρρώστια, έχει καταλάβει τις ζωές μας. Όσο «σμπρώχνουμε» για να εξασφαλίσουμε περισσότερο χώρο στον δρόμο, όσο βρίζουμε και χειρονομούμε στους άλλους οδηγούς, στους πεζούς και στους ποδηλάτες, όσο δυσανασχετούμε για τα όρια ταχύτητας και την ήπια κυκλοφορία, τα αυτοκίνητα μας αλλάζουν, ενισχύοντας την αίσθηση της απειλής και του ανταγωνισμού, αποκόβοντας τον ένα απ΄τον άλλο.

Καινούργιοι δρόμοι κυκλώνουν την επαρχία, διαταράσσοντας την ησυχία, δημιουργώντας ένα πέπλο θορύβου, μόλυνσης κι ασχήμιας. Οι μεταβολές που προκαλούν επηρεάζουν μια ακτίνα πολλών χιλιομέτρων. Οι εκπομπές ενεργού αζώτου από τις εξατμίσεις των αυτοκινήτων (μεταξύ άλλων) μεταβάλλουν δομικά τα οικοσυστήματα. Στον εθνικό δρυμό της Σνοουντόνια (στην Ουαλλία) έχουμε εναπόθεση Αζώτου 24 κιλά ανά εκτάριο ανά έτος αποτέλεσμα που μεταβάλλει ραγδαία τις φυτοκοινωνίες (ΕΔΩ). Οι πόλεμοι συντηρούνται για να διατηρείται χαμηλό το κόστος της οδήγησης: εκατοντάδες χιλιάδες έχουν πεθάνει στο Ιράκ, εν μέρει για τον σκοπό αυτό. Η γη, που μας προσφέρει τα μέταλλα για την κατασκευή των αυτοκινήτων και κοιτάσματα πετρελαίου για την απαιτούμενη ενέργεια δηλητηριάζεται από διαρροές και απορρίμματα.

Η αλλαγή προς τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα αναδεικνύει μερικά μόνο από αυτά τα ζητήματα. Ήδη πανέμορφα μέρη καταστρέφονται από την πυκνότητα των σταθμών ηλεκτρική ενέργειας. Σήμερα για παράδειγμα, η εξόρυξη λιθίου μολύνει τα νερά των ποταμών και στερεύει τις λεκάνες με τα υπόγεια ύδατα από το Θιβέτ έως τη Βολιβία. Ακόμα απαιτείται τεράστια δαπάνη ενέργειας και χώρου. Ακόμα απαιτείται η χρήση ελαστικών, των οποίων η κατασκευή και απόρριψη (πολύ περίπλοκο να ανακυκλωθούν) είναι μαζική περιβαλλοντική καταστροφή.

Το βρώμικο μυστικό της Βρετανίας: τα καμένα λάστιχα πνίγουν την Ινδία.

Μας λένε ότι τα αυτοκίνητα έχουν σχέση με την ελευθερία της επιλογής. Κάθε πλευρά του θέματος στις ζωές μας ωστόσο συνοδεύεται από κρατικό σχεδιασμό κι επιδοτήσεις. Κατασκευάζονται δρόμοι για εξυπηρετήσουν την κυκλοφορία, όπως αυτό μπορεί να προβλεφθεί για το μέλλον, οι οποίοι στην συνέχεια μεγεθύνονται για να έχουν νέα χωρητικότητα. Οι δρόμοι σχεδιάζονται με τρόπο που να αυξάνουν τη ροή των αυτοκινήτων. Οι πεζοί και οι ποδηλάτες στριμώχνονται από τους σχεδιαστές σε στενούς και συχνά επικίνδυνους χώρους – τα τελικά συμπεράσματα του αστικού σχεδιασμού. Εάν πληρώναμε για ενοικιαζόμενους χώρους παρκαρίσματος σε τιμές της αγοράς γης, τότε για 12m2 που χρειάζεται ένα αμάξι θα μας κόστιζε περίπου 3000 δολάρια το έτος στις πιο πλούσιες περιοχές της Βρετανίας. Το χάος στους δρόμους μας είναι ένα σχεδιαζόμενο χάος.

Θα έπρεπε να υπάρχει σχεδιασμός στις μεταφορές, αλλά με τελείως διαφορετικό στόχο: να αυξήσει κατά το δυνατό τα κοινωνικά οφέλη ενώ, ταυτόχρονα, να μειώνει τη ζημιά. Αυτό σημαίνει γενική αλλαγή σε ηλεκτρική μαζική μετακίνηση, διακριτούς ασφαλείς ποδηλατόδρομους και πεζοδρόμια, συνοδευόμενα από μία σταθερή παρεμπόδιση δημιουργίας εκείνων των συνθηκών, που επιτρέπουν στα αυτοκίνητα να κάνουν κακό στις ζωές μας.

Σε ορισμένα μέρη και για ορισμένους σκοπούς δεν μπορεί να αποφευχθεί η χρήση του αυτοκινήτου. Για την πλειοψηφία, ωστόσο, των διαδρομών το αυτοκίνητο μπορεί εύκολα να αντικατασταθεί, όπως αποδεικνύεται στο Άμστερνταμ, την Ποντεβέντρα και την Κοπενχάγη. Θα μπορούσαμε επίσης να το εξαλείψουμε από τις πόλεις μας.

Σε αυτή την εποχή των πολλαπλών «συναγερμών» – κλιματική αναταραχή, ρύπανση, κοινωνική αποξένωση – θα έπρεπε να θυμόμαστε πως, η τεχνολογία υπάρχει για να μας υπηρετεί και όχι να μας καταδυναστεύει. Έφτασε η ώρα να βγάλουμε το αυτοκίνητο από τις ζωές μας.

                                      George Monbiot

ΠΗΓΗ:  Guardian, 7 Μαρτίου 2019, μετάφραση Εύα Μπαμπαλώνα.

ΙΧ σημαίνει πολιτισμός: Όσο περισσότερα κυβικά τόσο πιο πολιτισμένος. Παρίσι 17 Ιουνίου 2019, οδηγός Audi παραβιάζει την προτεραιότητα διασχίζοντας διάβαση πεζών στην οποία ήδη βρίσκονται ένας τυφλός με τον συνοδό του. Σε έξαλλη κατάσταση γιατί το μπαστούνι του τυφλού ακούμπησε το αυτοκίνητο του σταματάει για να δείρει το συνοδό…

Advertisements